تعرّيه عن الحدود » علم خود ، حقيقتى است مجرد از مادّهء جسمانيه و معرّا از حلول در مادّه ؛ نفس وقتي متصف بعلم و موقعى واجد صورت علميه مىگردد كه ترفّعى از مادّه براي آن حاصل شود أول مرتبهء علم و معلوم مقام تجرد نفس از مادة است بنابراين أول مرتبهء علم ارتفاع نفس از مادّه و نيل بمقام برزخ و تجرد برزخي است . ملا صدرا با براهين متعدد « 1 » عالمى فوق عالم مادّه و انزل از عالم معنا و عقل صرف اثبات نموده است . نفس بعد از ترفّع از مادة و رسيدن بعالم برزخ از اين عالم تجاوز نموده بعالم عقل و معنى وارد مىگردد اين مرتبه دوم عالم علم و معلوم است ملا صدرا در جميع اين مراتب ملاك اتّصاف نفس بعلم و حصول صورت علميّه را در صريح وجود نفس بارتحال و سير و سفر معنوي از عالم مادة بعالم برزخ و مرور از عالم برزخ و ورود بعالم عقل ميداند . به اين معنى كه ملاك حصول علم ، تقشير نفس حقايق را از مادة نمىباشد بلكه ملاك واقعى حصول علم تحول و جنبش ذاتي نفس و سير بعالم أعلى « 1 » مىباشد . ملا صدرا ملاك حصول علم چه علم به جزئيات و چه كلّيّات را باتحاد نفس با صورتي در عالم برزخ و مثال و معنا و حقيقتى در عالم عقل صرف ميداند . نتيجهء صعود نفس بعالمى فوق عالم مادة و نشأه‌يى برتر از عالم زمان و مكان و اتّصال بحقايق غيبى و صورت و معناى اصلى حقايق اين عالم اتحاد با صورتي در صقع داخلى نفس در قوس نزول مىباشد .

--> ( 1 ) - ما در شرح حال و آراء فلسفي ملا صدرا بطور اشباع أفكار ملا صدرا را در اين زمينه بيان كرده‌ايم و در شرح خود بر مقدمهء قيصرى مفصلتر بحث كرده‌ايم . شرح حال و آراء علمى ملا صدرا چاپ مشهد 1382 ه ص 112 تا 145 و شرح مقدمهء قيصرى چ م 1385 ه ق ص 210 تا 260 مباحث علم .